1 Γιατί έγινε τώρα η επίθεση των Ισραηλινών στη Γάζα;
Το βέβαιο είναι ότι προετοιμαζόταν καιρό. Αφορμή ήταν οι ρουκέτες που εκτόξευσε η Χαμάς, καταστρατηγώντας την εκεχειρία με επιχείρημα τον αποκλεισμό και την απομόνωση της Λωρίδας της Γάζας. Η απάντηση του Τελ Αβίβ ήταν ένας αεροπορικός βομβαρδισμός χωρίς όρια στο όνομα του ολοκληρωτικού πολέμου εναντίον της ισλαμικής οργάνωσης, που θεωρείται «τρομοκρατική» από τη Δύση. Δεν είναι, πάντως, απλή σύμπτωση το γεγονός ότι η επιδρομή έγινε λίγες μέρες πριν από την εγκατάσταση στο Λευκό Οίκο του Μπαράκ Ομπάμα και εν όψει των βουλευτικών εκλογών στο Ισραήλ (το Φεβρουάριο) και την Παλαιστινιακή Αρχή, δεδομένου ότι λήγει η θητεία του προέδρου Μαχμούτ Αμπάς.
2 Η θεωρία σύμφωνα με την οποία όλα γίνονται για το πετρέλαιο έχει βάση;
Η τιμή του πετρελαίου είχε πέσει πολύ χαμηλά και δεν αποκλείεται να εκτιναχθεί, όπως συνήθως συμβαίνει όταν υπάρχει ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή. Η κρίση στην περιοχή έχει, άλλωστε, αυτονόητη επίδραση στους ενεργειακούς δρόμους και την ομαλή ροή της τροφοδοσίας των δυτικών αγορών.
3 Πριν από την επίθεση, υπήρχε διπλωματική κινητικότητα για τη διευθέτηση του Μεσανατολικού;
Είχε προηγηθεί διάλογος Ισραήλ-Συρίας με τη διαμεσολάβηση της Αγκυρας, ενώ το επιτελείο του νεοεκλεγέντος Αμερικανού προέδρου είχε αφήσει να εννοηθεί ότι θα ανοίξει δίαυλος επικοινωνίας με το Ιράν με κεντρική επιδίωξη την ειρήνευση και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή.
Ο βομβαρδισμός της Γάζας «μηδενίζει το κοντέρ» και επιβάλλει κανόνες στην εκδήλωση οποιασδήποτε νέας πρωτοβουλίας για τη λύση του Μεσανατολικού.
4 Τι κερδίζει το Ισραήλ από τη σφαγή των Παλαιστινίων;
Εάν καταφέρει να εξοντώσει τη Χαμάς, θα κερδίσει μέρος τη χαμένης του τιμής από την ήττα στο Λίβανο εναντίον της Χεζμπολάχ. Το κυβερνών κόμμα Καντίμα, υπό την ΥΠΕΞ Τζίπι Λίβνι, θα ενισχυθεί έναντι του δεξιού κόμματος της αντιπολίτευσης του Μπ. Νετανιάχου, που προηγείται στις δημοσκοπήσεις. Και, το πιθανότερο, θα προκληθούν εσωτερικοί κραδασμοί στην παλαιστινιακή ηγεσία και νέες συγκρούσεις μεταξύ των μετριοπαθών της Φατάχ και των σκληροπυρηνικών της Χαμάς. Το Ισραήλ έχει ήδη κερδίσει την υποταγή και της νέας αμερικανικής ηγεσίας στους σχεδιασμούς του αλλά επίσης την ταπείνωση της Ε.Ε., που λίγες μέρες πριν είχε αποφασίσει την αναβάθμιση των σχέσεων με το Τελ Αβίβ, το οποίο έφτασε ένα βήμα πριν από την παραχώρηση καθεστώτος υποψήφιας προς ένταξη χώρας.
5 Υπάρχουν εσωτερικές πολιτικές έριδες στο Ισραήλ για την πολιτική στο Παλαιστινιακό;
Στην πραγματικότητα, υπάρχει ομοφωνία όλων των πολιτικών δυνάμεων για σκληρή στάση απέναντι στη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ. Μάλιστα, ο Νετανιάχου προηγείται στις δημοσκοπήσεις ως εκφραστής της σκληρότερης δυνατής γραμμής. Κατά καιρούς, διανοούμενοι και καλλιτέχνες εκφράζουν μετριοπαθέστερες θέσεις, χωρίς πάντως να αμφισβητούν το «δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα».
6 Ποια θα είναι η επόμενη μέρα, μετά την κατάπαυση των εχθροπραξιών;
Εάν η Χαμάς αντέξει, είναι ισχυρό το ενδεχόμενο ένωσης των δυνάμεών της με τη Χεζμπολάχ του Λιβάνου και τους Σαλάφι (σουνίτες του Ιράκ που αποχώρησαν και βρήκαν καταφύγιο στη Γάζα, όπως πιστεύεται από πολλές πλευρές). Σε μια τέτοια περίπτωση, η σύμπραξη όλων των εξτρεμιστικών δυνάμεων της περιοχής μπορεί να δημιουργήσει εκρηκτικό σκηνικό, με δεδομένη τη ριζοσπαστικοποίηση του αραβικού κόσμου, την οποία ήδη προκαλεί το νέο δράμα του παλαιστινιακού λαού. Σε περίπτωση που το Τελ Αβίβ επιτύχει την εξουθένωση της Χαμάς, θα υπάρξουν αλλαγές στο εσωτερικό της παλαιστινιακής ηγεσίας, χωρίς να αποκλείεται η δημιουργία άλλων ριζοσπαστικών κινημάτων. Το Μεσανατολικό θα είναι, εκ των πραγμάτων, πρώτη προτεραιότητα του Μπαράκ Ομπάμα, που θα δοκιμαστεί στη μάχη που έχασαν όλοι οι προκάτοχοί του.
7 Εχει το Ισραήλ ισχυρό αντίπαλο, πέρα από τη Χεζμπολάχ και τη Χαμάς;
Υπάρχουν ενδείξεις ότι η Τεχεράνη θα «αγκαλιάσει» το μέτωπο των σκληροπυρηνικών του αραβικού κόσμου και θα εμφανιστεί ως ηγέτιδα δύναμη της περιοχής εναντίον του Ισραήλ. Η μάχη για την πρωτοκαθεδρία δίνεται μεταξύ Ιράν και Σαουδικής Αραβίας και οι τελευταίες εξελίξεις ευνοούν την Τεχεράνη να αξιοποιήσει το χάσμα ανάμεσα στα καθεστώτα και τους λαούς των χωρών της Μέσης Ανατολής, αλλά και την αδυναμία της Συρίας να ελέγξει τη Χεζμπολάχ ώστε να ηγηθεί της προσπάθειας για ύφεση.
8 Γιατί η Ευρωπαϊκή Ενωση εμφανίστηκε άβουλη και μοιραία σ’ αυτή την κρίση;
Δεν είναι η πρώτη φορά και, όπως όλα δείχνουν, δεν θα είναι η τελευταία. Η Ε.Ε. δεν έχει κοινή εξωτερική πολιτική και, το σημαντικότερο, αυτόνομη στρατιωτική δύναμη ώστε να λαμβάνεται υπ’ όψιν σοβαρά οποιαδήποτε παρέμβασή της. Είναι επίσης πολιτικά διχασμένη μεταξύ των ακραιφνών ατλαντιστών (ενδεικτικότερο παράδειγμα η τσεχική προεδρία που ξεκίνησε την 1η Ιανουαρίου και τάχθηκε ανοιχτά υπέρ των βομβαρδισμών) και των ευρωπαϊστών (που εν προκειμένω δεν διαφοροποιήθηκαν από την Ουάσιγκτον). Το σημαντικότερο είναι ότι η Ε.Ε. φθίνει διαρκώς ως πολιτική δύναμη και η οικονομική κρίση επιταχύνει αυτή την πορεία.
9 Και η Ελλάδα;
Η ελληνική κοινή γνώμη είναι εξαιρετικά ευαισθητοποιημένη στο Παλαιστινιακό κι αυτό δημιουργεί πίεση στο πολιτικό σύστημα. Οι παραδοσιακοί δεσμοί (που αναπτύχθηκαν επί πρωθυπουργίας Ανδρέα Παπανδρέου) εγκαταλείφθηκαν και σήμερα είναι «νεκρή» ακόμη και η τριμερής συνεργασία Ελλάδας-Ιράν-Αρμενίας, που θα μπορούσε να προσφέρει δυνατότητες παρέμβασης στις εξελίξεις στην περιοχή. Κάθε υπουργός Εξωτερικών φιλοδοξεί να γίνει μεσολαβητής και να ταυτιστεί με την προσπάθεια εκτόνωσης της έντασης στη Μέση Ανατολή. Ο Γιώργος Παπανδρέου, ως υπουργός Εξωτερικών, είχε επισκεφθεί πολλές φορές την Παλαιστίνη και το Ισραήλ, φυτεύοντας ελιές και απελευθερώνοντας περιστέρια. Η Ντόρα Μπακογιάννη έχει να το λέει ότι παραβρέθηκε στην Ανάπολις, στη Διάσκεψη για το Μεσανατολικό που συγκάλεσε η διοίκηση Μπους. Παρ’ όλα αυτά, η δραστηριότητα της ελληνικής διπλωματίας στο Μεσανατολικό έχει αξία μόνο για εσωτερική κατανάλωση.
Στη διάρκεια της κρίσης στο Λίβανο, η Ελλάδα και η Κύπρος διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας προς τη Βηρυτό και στην επιστροφή ξένων πολιτών από τη ζώνη πυρός στην πατρίδα τους. Αυτό μπορεί να επαναληφθεί και τώρα, λόγω γεωγραφικής εγγύτητας στην περιοχή.
10 Ποια ήταν η στάση της Τουρκίας;
Ο πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν ακολούθησε τη γραμμή ίσων αποστάσεων των Ευρωπαίων που καταδίκασαν την επιδρομή των Ισραηλινών λίγο περισσότερο από τις ρουκέτες της Χαμάς. Μίλησε για «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας» και επικοινώνησε με τον γ.γ. του ΟΗΕ Μπαν Κιν Μουν καλώντας τον να παρέμβει άμεσα για την κατάπαυση των εχθροπραξιών. Λίγες μέρες πριν από την επίθεση, η κυρία Τζίπι Λίβνι βρισκόταν στην Αγκυρα.
Η συμμετοχή της Τουρκίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αναβαθμίζει το γεωπολιτικό της ρόλο, που είναι έτσι κι αλλιώς ενισχυμένος λόγω των ανοιχτών διαύλων της Αγκυρας με την Τεχεράνη και τη Δαμασκό.
Πηγή: Ε-Τ
